Türk bilim insanlarından kanser tümörünün büyümesini durduran keşif

Kanser hastalarının gen haritasını çıkararak uyguladığı kişiye özel tedavi yöntemiyle dikkat çeken Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Mutlu Demiray ve ekibinin (Medicana Hastanesi), dünyada tanımı olmayan bir gen üzerinde çalışarak yaptığı tanımlama, Amerikan Kanser Topluluğu'nun önde gelen dergisi ASCO'da (American Society of Clinical Oncology) yayımlandı. RAF-1 proteininin kanserli hücreyi büyüttüğünü ortaya koyan Prof. Dr. Demiray, uyguladıkları ilaç tedavisiyle 3 ay içinde kanserli hastadaki tümörü nasıl ortadan kaldırdıklarını Kanser Haftası öncesinde SABAH'a anlattı. Bu tedavi yöntemiyle binlerce hastanın hayatına dokunacaklarını da kaydeden Demiray, "Bilime katkı sağlamanın mutluluğunu yaşadık" dedi.

Amerikan Kanser Topluluğu'nun önde gelen dergisi ASCO'da yayımlanan çalışmanın, RAF-1 proteininin nasıl çalıştığını ve kanserde nasıl bir rol aldığını ortaya koyma yönünde olduğunu ifade eden Prof. Dr. Mutlu Demiray, ses getiren çalışmayla ilgili şunları söyledi:

"Gördüğü standart tedavinin tüm seçeneklerini tüketmiş noktada bize başvuran hastamızdan biyopsi aldık. Karaciğer ve kemiklere metastaz yapmıştı. Karaciğer lezyonlarında ve genetik kalitesinde çok ilginç bir şey gördük. Hasta mutasyonlarla kanser olmuş ve bu mutasyonlar bu tümörü artırıyordu. Ailesel olarak bu pozisyondaki mutasyonlar çocuklarda kalp büyümesine neden olur; yani bulunduğu organı büyütür. Biz de buradan yola çıkarak 'bu mutasyonlar bu kanseri büyütüyor olabilir' dedik ve kendimize 'Bu mutasyonlar nasıl bir değişime neden oldu, hücre içinde hangi mekanizmalar devreye girdi?' diye sorduk.

Ekibimizin araştırmasının ardından, RAF-1 proteininin çok önemli bir mekanizmayı tetiklediğini saptadık ve hastada RAF-1 proteininin kapanamadığını, bunun da sürekli tümörü büyüttüğünü tespit ettik. Bilindiği üzere kanser, kontrolsüz büyüyen bir hücre grubu. Bu protein, hücrenin temelden büyümesini sağlayan bir mekanizmayı tetikliyor. Tıpkı evimizdeki düğme gibi: bastığınızda çalışmalı, tekrar bastığınızda kapanmalıdır. Yani hücrenin çoğalması gerektiğinde artması, sonrasında ise durması gerekir. RAF-1 proteini, 621. ve 259. pozisyonlarında 14-3-3 denilen bölüme bağlanmalıdır. Fakat burada prolinin fosforlanmaması nedeniyle bağlantı gerçekleşemiyor. Açık kaldığı süreç boyunca da kanser hücresi büyümeye devam ediyor.

Bunu kapatacak ilacımız yoktu ve bütün karaciğer tümör doluydu; fakat MEK ilacını verdikten 3 ay sonra tümör kalmamıştı. Hücre büyümesinin önüne geçtik. Yani bu durumu örneklersek: ışığı düğmeye basıp kapatamıyorsak lambaya giden kabloyu kesmek gerekir. Bu tanımlanmamış bir veriydi. Bununla ilgili Singapurlu bir profesöre ulaştık ve hücresel ile moleküler düzeyde hipotezimizin doğru olduğu kanıtlandı. RAF-1 proteini mutasyonu ortalama yüzde 1 civarında sıklıkta görülüyor. Bu da, her yıl 8 milyon civarında kanser hastası olduğunu düşündüğümüzde yaklaşık 100 bin civarında hastada görülüyor demek. Hastaların hayatına dokunacağımızı düşünüyoruz. Çok heyecanlandık. Ayrıca bilime katkı sunmaktan da mutluluk duyduk."

Kanser aşısı mümkün

Kanser tedavisinde önemli bir gelişmenin sinyallerini veren Demiray, "Kanser hücrelerinde yer alan mutant peptitler tek başlarına tanınmazlar; fakat bunları bir araya getirirsek bize büyük bir protein verir. Bunun RNA'sını yaparsanız da kanser aşısı ortaya çıkar. Gen yapısı çıkarılarak oluşturulan kişiye özel tedavi sayesinde kişi bazlı kanser aşısı üretebilmek mümkündür" ifadelerini kullandı.

Tümörü kanda izlemek mümkün

Onkoloji Uzmanı Demiray açıklamalarına şöyle devam etti: "Genetik olarak yapılan bir testimiz daha var. Bu sayede gen haritaları çıkarılarak gelecekte kanser olup olmayacağınızı tahmin edebiliriz. Bu test, kanda milyonda bir olan tümörü gösterebiliyor. Moleküler analizler yapılarak PET grafiğinden, MR'dan 9 ay önce tümör dinamiğini kanda izleme şansı veriyor. O yüzden diyoruz ki: 'Bir insan kanser biyolojisini analiz edemiyorsa tedavi de edemez.'"