ایمونوتراپی

سیستم ایمنی بدن یکی از قدرتمندترین سدهای دفاعی در برابر عفونت‌ها و بیماری‌ها، از جمله سرطان است، اما سلول‌های سرطانی با ساختار پیچیده خود می‌توانند از این سیستم بگریزند. ایمونوتراپی (ایمنی‌درمانی) رویکردی نوین است که با هدایت و تقویت سیستم ایمنی، به سلول‌های دفاعی امکان می‌دهد تا تومورها را به‌درستی شناسایی و نابود کنند.

سازوکار تقابل سیستم ایمنی و سرطان

در شرایط طبیعی، سلول‌های ایمنی عوامل غیرطبیعی را شناسایی و حذف می‌کنند. در بررسی‌های پاتولوژیک بسیاری از تومورها، حضور لنفوسیت‌هایی در اطراف بافت سرطانی مشاهده می‌شود که به آن‌ها «لنفوسیت‌های نفوذکننده به تومور» (TIL) می‌گویند. حضور این سلول‌ها نشان‌دهنده واکنش سیستم ایمنی برای مهار سرطان است؛ هرچه تراکم TIL بیشتر باشد، روند کنترل بیماری معمولاً بهتر خواهد بود. با این حال، سرطان از طریق ترفندهای زیر از سیستم ایمنی فرار می‌کند:

• پنهان‌سازی زیستی: بیان پروتئین‌هایی مانند PD-L1 در سطح سلول‌های سرطانی که مانند یک نقاب، مانع از شناسایی آن‌ها توسط سیستم ایمنی می‌شود.
• سرکوب ایمنی: فعال‌سازی سلول‌های ایمنی بازدارنده (مانند سلول‌های T تنظیمی یا Treg) که عملکرد سایر سلول‌های دفاعی را مختل و متوقف می‌کنند.

نقش داروهای ایمونوتراپی

داروهای ایمونوتراپی به سلول‌های کلیدی سیستم ایمنی (مانند سلول‌های T، سلول‌های NK و ماکروفاژها) قدرت می‌بخشند تا بر این مکانیسم‌های فرار غلبه کنند. مهم‌ترین دسته از این داروها، «مهارکننده‌های نقطه بازرسی ایمنی» هستند که با مسدود کردن پروتئین‌های PD-1، PD-L1 و CTLA-4، ترمز سیستم ایمنی را آزاد می‌کنند تا تهاجم به تومور آغاز شود.

ضرورت پروفایل‌سازی جامع ژنومی

تصمیم‌گیری برای آغاز ایمونوتراپی صرفاً بر اساس بررسی یک نشانگر محدود مانند PD-L1 تصمیمی ناقص و ناکارآمد است. تغییرات ژنتیکی تومور اصلی‌ترین عامل تعیین‌کننده در این مسیر هستند و انجام پروفایل‌سازی جامع ژنومی (به‌ویژه برای تعیین میزان بار جهشی تومور) پیش از هرگونه اقدام درمانی الزامی است.

پارامترهای کلیدی در تصمیم‌گیری ایمونوتراپی