FDA رتیفانلیماب را برای کارسینوم سلول سنگفرشی مجرای مقعد تایید کرد
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) رتیفانلیماب، مهارکننده PD-1، را برای کارسینوم سلول سنگفرشی مجرای مقعد (SCAC) با عود موضعی غیرقابل جراحی یا متاستاتیک تایید کرد. این دارو هم در خط اول همراه با شیمیدرمانی و هم پس از درمان مبتنی بر پلاتین به عنوان داروی تکی قابل استفاده خواهد بود.
۱۵ مه ۲۰۲۵. FDA در سرطان مجرای مقعد که نادر است اما در مراحل پیشرفته گزینههای درمانی محدودی دارد گامی مهم برداشت و داروی Zynyz (رتیفانلیماب-dlwr) را در دو اندیکاسیون جداگانه تایید کرد.
اندیکاسیون نخست، مصرف رتیفانلیماب در ترکیب با کربوپلاتین و پاکلیتاکسل در درمان خط اول بیماران بزرگسال مبتلا به کارسینوم سلول سنگفرشی مجرای مقعد (SCAC) غیرقابل جراحی با عود موضعی یا متاستاتیک را در بر میگیرد. اندیکاسیون دوم، مصرف دارو به عنوان داروی تکی (تکدرمانی) در بیماران مبتلا به SCAC با عود موضعی یا متاستاتیک است که بیماریشان در جریان یا پس از شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین پیشرفت کرده یا این درمان را تحمل نکردهاند.
سرطان مجرای مقعد در میان تومورهای دستگاه گوارش سهمی نسبتا کوچک دارد؛ در مقابل، پس از پایان یافتن شیمیدرمانی استاندارد در مرحله پیشرفته، شمار گزینههای باقیمانده محدود است. به همین دلیل، ورود ایمونوتراپی هم به خط اول همراه با شیمیدرمانی و هم امکان مصرف تنهای آن در خط بعدی، خلا موجود در دو نقطه جداگانه از مسیر بیمار را پر میکند.
ترکیب با شیمیدرمانی: POD1UM-303/InterAACT 2
تاییدیه ترکیبی بر پایه پژوهش چندمرکزی، تصادفیشده و دوسوکور POD1UM-303/InterAACT 2 است که ۳۰۸ بیمار بدون سابقه شیمیدرمانی در آن شرکت کردند. بیماران با نسبت ۱:۱ تصادفیسازی شدند تا افزون بر درمان با کربوپلاتین و پاکلیتاکسل، رتیفانلیماب یا دارونما دریافت کنند.
- بقای بدون پیشرفت (PFS): در بازوی رتیفانلیماب میانه ۹٫۳ ماه، در بازوی دارونما ۷٫۴ ماه (HR 0.63؛ p=0.0006).
- نرخ پاسخ کلی (ORR): در بازوی رتیفانلیماب ۵۶ درصد، در بازوی دارونما ۴۴ درصد.
- بقای کلی (OS): ۲۹٫۲ ماه در برابر ۲۳٫۰ ماه. این تفاوت به معناداری آماری نرسید؛ حدود ۴۵ درصد بیماران بازوی دارونما پس از پیشرفت بیماری درمان با رتیفانلیماب دریافت کردند.
در این پژوهش رژیم شیمیدرمانی شش دوره برنامهریزی شد: کربوپلاتین در روز ۱ با AUC 5، پاکلیتاکسل در روزهای ۱، ۸ و ۱۵ با ۸۰ میلیگرم بر مترمربع. رتیفانلیماب هر چهار هفته با دوز ۵۰۰ میلیگرم از راه ورید داده شد.
داروی تکی پس از پلاتین: POD1UM-202
تاییدیه تکدرمانی بر پایه دادههای پژوهش تکبازویی و برچسب-باز POD1UM-202 است که ۹۴ بیمار در آن شرکت کردند؛ بیمارانی که بیماریشان در جریان یا پس از شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین پیشرفت کرده یا به این درمان عدم تحمل داشتند.
- نرخ پاسخ کلی (ORR): ۱۴ درصد (فاصله اطمینان ۹۵٪: ۸ تا ۲۳ درصد).
- میانه مدت پاسخ (DOR): ۹٫۵ ماه.
اگرچه نرخ پاسخ نسبتا پایین است، ماندگاری میانه ۹٫۵ ماهه پاسخ در بیمارانی که پاسخ گرفتهاند درخور توجه است. در این گروه که پس از پلاتین گزینه استانداردی وجود ندارد، ماندگاری برای بیماران پاسخدهنده دستاوردی مهم است.
💬 اهمیت از نگاه بالینی
کارسینوم سلول سنگفرشی مجرای مقعد نوعی تومور ایمونوژنیک است که پیوند قوی با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) دارد. سود میانه ۱٫۹ ماهه در PFS و نرخ پاسخ ۵۶ درصدی که در پژوهش POD1UM-303 با افزودن یک مهارکننده PD-1 به شیمیدرمانی به دست آمد، نشان میدهد این زیستشناسی در بالین پاسخ میدهد. نرسیدن تفاوت بقای کلی به معناداری آماری باید همراه با این واقعیت ارزیابی شود که حدود نیمی از بیماران بازوی دارونما پس از پیشرفت، رتیفانلیماب دریافت کردند. نکته حیاتی در عمل این است که ایمونوتراپی اکنون میتواند از همان آغاز درمان وارد شود و پس از پلاتین نیز به عنوان یک گزینه باقی بماند.
دوز و شیوه مصرف چگونه خواهد بود؟
بر پایه اطلاعات تجویز تاییدشده توسط FDA، دوز پیشنهادی چنین است:
| دارو / کاربرد | دوز پیشنهادی | راه و مدت مصرف |
|---|---|---|
| رتیفانلیماب (Zynyz)، ترکیبی | هر ۴ هفته ۵۰۰ میلیگرم | وریدی (IV) تا ۱۲ ماه. |
| رتیفانلیماب (Zynyz)، داروی تکی | هر ۴ هفته ۵۰۰ میلیگرم | وریدی (IV) تا ۲۴ ماه. |
| کربوپلاتین | روز ۱ با AUC 5 | وریدی (IV) تا شش دوره. |
| پاکلیتاکسل | روزهای ۱، ۸ و ۱۵ با ۸۰ میلیگرم بر مترمربع | وریدی (IV) تا شش دوره. |
ایمنی و نیمرخ عوارض جانبی
عوارض جانبی گزارششده در دستکم ۲۰ درصد بیماران در درمان ترکیبی عبارتاند از:
- خستگی و بیحالی
- نوروپاتی محیطی (بیحسی و گزگز در دست و پا)
- تهوع، استفراغ و کاهش اشتها
- آلوپسی (ریزش مو)
- اسهال و یبوست
- درد عضلانی-اسکلتی و درد شکم
- خونریزی، بثورات پوستی و خارش
افزون بر این، رتیفانلیماب هشدارهای ویژه دسته مهارکنندههای PD-1 را نیز دارد: عوارض با واسطه ایمنی (پنومونی، کولیت، هپاتیت، اختلالهای غدد درونریز، واکنشهای جدی پوستی)، واکنشهای مرتبط با انفوزیون، عوارض پیوند سلول بنیادی آلوژنیک و سمیت جنینی. به همین دلیل پایش نزدیک یافتههای تنفسی، گوارشی، کبدی، تیروئیدی و پوستی در جریان درمان توصیه میشود.
نتیجه
با تاییدیه رتیفانلیماب، ایمونوتراپی در کارسینوم سلول سنگفرشی مجرای مقعد هم در خط اول در کنار شیمیدرمانی و هم پس از پلاتین به تنهایی جایگاه گرفت. گسترش گزینههای درمانی در تومورهای نادر برای هدایت بیماران به درمان درست در زمان درست تعیینکننده است؛ این تحول نیز جایگاه ایمونوتراپی را در تومورهای مرتبط با HPV یک گام روشنتر میکند.